thumb|300px|Demonstratieve H. Mis van Palestijnse katholieken in de openlucht in de Cremisanvallei (2011), waar de Israëlische Westoeverbarrière de plaatselijke christelijke gemeenschap in tweeën zal splitsen en hen van het klooster zal afscheiden Kairos Palestina (Kairos Palestine) is een organisatie van Palestijnse christenen, die aandacht vraagt voor de situatie van Palestijnse christenen in Israël en in de door Israël bezette Palestijnse gebieden. Kairos gaat uit van kerkelijke oecumene en richt zich in het bijzonder tot kerken in andere delen van de wereld en ook tot joden en moslims. Tweemaal bracht Kairos Palestina een noodkreet uit (‘Het uur van de waarheid’ in 2009 en ‘Geloof in een tijd van genocide’ in 2025). Daarin roept men de westerse kerken op solidair te zijn met Palestijnen.
Kairosdocument Kairos Palestine werd op 11 december 2009 in Bethlehem door een groep vooraanstaande Palestijnse christenen opgericht. Onder hen bevonden zich de voormalige rooms-katholieke patriarch Michel Sabbah, de Grieks-orthodoxe patriarch Atallah Hanna, de Anglicaanse theoloog Naim Ateek en de Evangelisch-Lutherse theoloog Mitri Raheb. Zij publiceerden bij die gelegenheid het zogeheten Kairosdocument, met de titel 'Uur van de Waarheid', een document waarin op geloofsgronden de bezetting door Israël van Palestijnse gebieden wordt afgewezen en kritiek wordt geleverd op de zogeheten Israëltheologie voor zover die argumenten levert waarmee deze bezetting wordt gerechtvaardigd.Uur van de Waarheid kairospalestine.ps, 2009 Coördinator van het initiatief is de Palestijnse christen Rifat Kassis, de speciale adviseur van de Secretaris-Generaal van de Wereldraad van Kerken voor het Midden-Oosten. Het document werd mede met steun van de Wereldraad van Kerken in kerken in heel de wereld verspreid. De naam Kairos herinnert aan het Oudgriekse begrip Καιρος, dat ernaar verwijst dat de tijd rijp is voor verandering en dat het tijdsbestek waarin er nu geleefd wordt, benut moet worden om die veranderingen door te zetten. Oorspronkelijk was Kairos de naam van de organisatie voor steun aan het Christelijk Instituut waarmee ds. Beyers Naudé in 1963 de confrontatie aanging met de apartheid in Zuid-Afrika.
Uit de tekst: “In dit historische document verklaren wij, Palestijnse christenen, dat de militaire bezetting van ons land een zonde is, gericht tegen God en de mensheid, en dat elke theologie die de bezetting legitimeert, ver staat van de christelijke leer, omdat een waarachtige christelijke theologie een theologie van liefde en solidariteit met de onderdrukten is, een roep om rechtvaardigheid en gelijkheid tussen de mensen.”
Engelse en Arabische tekst van het Kairos document
Voorgeschiedenis Aan de oprichting van Kairos Palestine ging in 2007 de Amman CallThe Amman Call 2007. Gearchiveerd op 31 oktober 2019. vooraf, die het einde markeerde van een periode van zestig jaar waarin een verenigd christelijk geluid tegen de Israëlische bezetting had ontbroken. De Wereldraad van Kerken speelde daarin een centrale rol. De volgende stap was een internationale theologische conferentie over het thema ‘Het Beloofde Land’, ook een initiatief vanuit de Wereldraad van Kerken, dat resulteerde in het zogenaamde Bern Perspective van 13 september 2008, waarin werd geconcludeerd: “Genoeg is genoeg. Geen woorden meer zonder daden – het is tijd voor actie.”Bern Perspective 2008. Gearchiveerd op 16 november 2018.
Nederlandse kerkelijke reacties De Raad van Kerken in Nederland steunde in een verklaring "het beroep op Israël om het onrecht te beëindigen en partner te zijn in het proces van vrede. Tegen deze achtergrond menen we dat naast de erkenning van het bestaansrecht van Israël er tevens plaats dient te zijn voor een levensvatbare Palestijnse staat, zoals bepleit in uitspraken van de Wereldraad van Kerken en van het Vaticaan. In het Midden-Oosten is sprake van twee volkeren die uitermate moeizaam naar een politieke en economische balans zoeken. Alle partijen hebben recht om in vrijheid te leven in dit uitermate gespannen zenuwcentrum van de wereld".Brief over Kairosdocument februari 2010. Gearchiveerd op 12 augustus 2023.
Arjan Plaisier, toen scriba van de PKN, bleef bij zijn Kerkorde die zegt dat er een “onverbrekelijke band met het Joodse volk bestaat; maar daarmee wordt nog niet al het beleid van de staat Israël gelegitimeerd". De Nederlandse rooms-katholieke bisschoppen wilden de intentie van het document "heel serieus" nemen, maar wensten ook rekening te houden met het "spanningsveld tussen enerzijds verbondenheid met de Palestijnse christenen in het Heilig Land en anderzijds de band met het joodse volk". De Katholieke Vereniging voor Oecumene organiseerde een gesprek tussen dr. Jamal Khader, dr. Rifat Kassis en zes katholieke organisaties. “Kairos is een verzetsdocument,” zei Rifat Kassis bij die gelegenheid. “Ze is een oproep van Palestijnse christenen aan Palestijnse christenen om vol te houden, om te blijven en om geweldloos op te staan tegen onrecht.” Ook zei hij: “We willen niet het slachtoffer zijn van een fundamentalistische lezing van het Oude Testament en evenmin van een westerse christenheid die zich na Auschwitz schuldig acht aan anti-judaïsme en antisemitisme. Zonder de waarheid te benoemen kan er geen verzoening, geen vrede en geen toekomst voor beide volken zijn.” De vertegenwoordigers van de katholieke organisaties hadden begrip voor de legitieme verlangens van de Palestijnse christenen. Onopgelost bleef de spanning tussen theologische reflectie enerzijds en politieke oplossingen anderzijds.Wesbsite rkk.nl
Vertegenwoordigers van het Centraal Joods Overleg (CJO), Christenen voor Israël (CvI) en het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI) wezen tijdens een eigen bijeenkomst op 27 april 2010 in Soest het Kairosdocument van de hand. Rabbijn Tzvi Marx, directeur van de Folkertsma Stichting, die zich toelegt op de theologische studie van joods-christelijke betrekkingen, noemde bij die gelegenheid het Kairosdocument “antisemitisch”. André Drost van de Protestantse Raad voor Kerk en Israël daarentegen waarschuwde voor negativisme en signaleerde dat de kerkorde van PKN wel de "onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël" erkent, maar nog steeds geen officieel document heeft waarin die band bijbels-theologisch grondig wordt onderbouwd.Verslag op Kerknieuws.nl
The Bethlehem Call thumb|300px|Palestijnse geestelijk leiders tijdens de The Bethlehem Call op 13 december 2011 Op 13 december 2011 vond in Bethlehem een internationaal strategisch beraad plaats van de Kairosbeweging, met deelname van groepen uit 15 landen, waaronder Nederland. Deze conferentie leidde tot The Bethlehem Call, een oproep, waarin aandacht werd gevraagd voor: Verdere uitdieping van het theologische discours binnen de christelijke kerken en met het jodendom en de islam over de zogenaamde Landbelofte en Israëltheologie; Voor Come and See, dat wil zeggen pelgrimeren en reizen naar het Heilige Land, waarbij van christelijke pelgrims wordt gevraagd zich veelzijdiger te oriënteren en ook kennis te maken met het leven en de omstandigheden van Palestijnse christenen; Het niet kopen van producten die afkomstig zijn uit de illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en het desinvesteren in bedrijven die deze nederzettingen helpen bouwen en inrichten.The Bethlehem Call (Nederlandse vertaling) In Bethlehem werd een amendement aangenomen van de Nederlandse afvaardiging, waarin werd aangedrongen op meer samenwerking tussen Kairos Palestina en Israëlische vredes- en mensenrechtenorganisaties, zoals die in Nederland door het Steuncomité Israëlische Vredes- en Mensenrechtenorganisaties (SIVMO) worden gesteund.Groepen die door SIVMO gesteund worden
Kairos Palestina Nederland De Nederlandse sectie van Kairos Palestina werd in 2010 op initiatief van de kerkelijke ontwikkelingsorganisatie ICCO opgericht. Medeoprichter is Gied ten Berge en Jacobine Geel is lid van het Comité van aanbeveling van de Nederlandse sectie. Op 22 december 2010 werd de Nederlandse vertaling van het Kairosdocument door een vertegenwoordiging van Palestijnse christenen onder leiding van de rooms-katholieke priester Jamal Khader tijdens een bijeenkomst in de Domkerk in Utrecht aan vertegenwoordigers van de besturen van de Nederlandse kerken aangeboden.
In september 2011 vond aan de Vrije Universiteit onder de titel "Het Uur van de Waarheid" een internationale studieconferentie plaats. Ongeveer 200 mensen, voor een deel theologen uit binnen- en buitenland, namen hier aan deel. Palestijnse, Israëlisch-joodse en Nederlandse sprekers, zoals Mark Braverman, Naim Ateek, Jan Pronk en Ron Kronish, directeur van de Interreligious Coordinating Council in Israel (ICCI) voerden het woord. De conferentie werd geopend met een videoboodschap van de anti-apartheidsstrijder aartsbisschop Desmond Tutu.
Op uitnodiging van Kairos Palestina Nederland spraken op 16 oktober 2012 in Boxtel 40 genodigden uit de organisaties van kerk en politiek in het klooster van de paters Assumptionisten in aanwezigheid van Rifat Kassies over een van de hoofdvragen van het Kairosdocument: hoe de Nederlandse kerken en hun organisaties gehoor kunnen geven aan de oproep in het Kairosdocument tot Boycot, Desinvestering en Sancties (BDS-beweging), gericht tegen de Israëlische nederzettingenpolitiek, om zo economische druk op Israël uit te oefenen vanwege de "bezetting" van de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem.
In het voorjaar van 2013 was Kairos Palestina een van de organisaties die het bezoek aan Nederland hielp organiseren van de Palestijnse christelijke geweldloze activist Daoud Nassar, oprichter van de 'Tent of Nations'.
Kairos-Sabeel Nederland Per 1 januari 2016 is Kairos Palestina Nederland samengegaan met de organisatie Vrienden van Sabeel (‘sabeel' is Arabisch voor weg, kanaal of bron) onder de nieuwe naam Kairos-Sabeel Nederland.Nieuwsbrief KairosPalestina, december 2015 Kees Blok werd de nieuwe voorzitter van de fusieorganisatie. Kairos-Sabeel richtte zich vervolgens jarenlang op belangenbehartiging van de twee Palestijnse ‘moederorganisaties’ (Kairos Palestine en Sabeel, centrum voor oecumenische bevrijdingstheologie in Jeruzalem) binnen de Nederlandse kerken. De organisatie wordt gedragen door leden van onder meer de Protestantse Kerk in Nederland en van de Rooms-Katholieke Kerk.
In 2022 en 2023 besloot het bestuur, dat grotendeels bestond uit mensen op leeftijd die al vele jaren in Kairos en Sabeel actief waren, om de organisatie geheel over te dragen aan een nieuw bestuur. Het voorzitterschap werd gedeeld tussen de protestantse theoloog Janneke Stegeman en de rooms-katholieke theoloog Remco van Mulligen. Het nieuwe bestuur trad aan per 1 januari 2024. Hiermee kreeg Kairos-Sabeel een ander karakter, met demonstraties, opiniestukken, publieke petities aan de kerken, webinars en cursussen. In juli 2025 organiseerde Kairos-Sabeel in Helvoirt de driedaagse internationale conferentie ‘Doing justice, loving mercy’. Hierbij kwamen belangrijke Palestijnse theologen, onder wie predikant Munther Isaac uit Bethlehem, over naar Nederland.
Aan Kairos-Sabeel verbonden is sinds oktober 2023 de actiegroep Christelijk Collectief (aanvankelijk: Christelijk Collectief Geen Genocide in Gaza). Deze is opgericht door Stegeman, Van Mulligen, Thirza Snoek en Eline van der Kaaden. Christelijk Collectief kreeg, zeker in christelijke media, bekendheid met controversiële acties. Zo demonstreerde de groep in 2024 in de Tweede Kamer en in het hoofdkantoor van de ChristenUnie, en voerde ze tweemaal actie voor het hoofdkantoor van Christenen voor Israël. Deze geweldloze acties werden door de politie beëindigd omdat demonstreren op de betreffende plekken niet was toegestaan. Christelijk Collectief wil met demonstraties, vredeswakes, kunst en creativiteit en burgerlijke ongehoorzaamheid kritiek uiten op de Nederlandse politieke en financiële steun aan Israël.
Externe links