thumb|Libretto van de versie van 1881 thumb|Boccanegra's kostuum in 1881 thumb|Franco Bordoni als Boccanegra bij de Deutsche Oper Berlin in 1985 Simon Boccanegra is een opera met een proloog en drie bedrijven van Giuseppe Verdi op een Italiaans libretto van Francesco Maria Piave, gebaseerd op het toneelstuk Simón Bocanegra van Antonio García Gutiérrez. De première vond plaats in het Teatro La Fenice in Venetië op 12 maart 1857.
De definitieve versie, met veranderingen in de tekst van Arrigo Boito, werd voor het eerst uitgevoerd in het Teatro alla Scala in Milaan op 24 maart 1881.
Rolverdeling Simon Boccanegra, een zeerover in dienst van Genua, later de eerste Doge van Genua - bariton Maria Boccanegra, zijn dochter, onder de naam van Amelia Grimaldi - sopraan Jacopo Fiesco, een edelman uit Genua, onder de naam van Andrea Grimaldi - bas Gabriele Adorno, een heer uit Genua - tenor Paolo Albiani, een goudsmid en kanselier van de Doge - bas Pietro, een populair leider in Genua en hoveling - bariton Kapitein van de boogschutters - tenor Amelia's dienares - mezzosopraan Soldaten, zeelieden, het volk, senatoren, hoflieden van de Doge, gevangenen - koor
Synopsis Plaats van handeling: in en rond Genua. Tijd: het midden van de 14e eeuw.
Proloog Paolo Albiani haalt Pietro over om de nominatie van Simon Boccanegra als doge van Genua te ondersteunen. Boccanegra is bereid deze functie op zich te nemen, omdat hij denkt dat Jacopo Fiesco hem vervolgens wel toestemming zal verlenen zijn dochter te trouwen. Juist om dat te voorkomen houdt Fiesco haar angstvallig verborgen, hoewel Boccanegra al een dochter, Maria, bij haar verwekt heeft. Als Fiesco arriveert is deze overmand door verdriet omdat zijn dochter overleden is ("Il lacerato spirito"). Hij vertelt dit echter niet aan Boccanegra. Fiesco wil zich alleen verzoenen met Boccanegra als die hem zijn kleindochter laat opvoeden. Het kind is echter op onverklaarbare wijze verdwenen. Als Boccanegra op onderzoek uitgaat vindt hij het dode lichaam van zijn geliefde, terwijl het volk van Genua verrukt is over zijn verkiezing als de nieuwe doge.
Eerste bedrijf Scène 1: Vijfentwintig jaar later Boccanegra heeft als doge veel politieke tegenstanders verbannen en hun bezittingen geconfisqueerd. In het kasteel van de Grimaldi's smeedt Fiesco, die zijn identiteit verbergt onder de naam Andrea Grimaldi, complotten met Boccanegro's tegenstanders om hem omver te werpen. In hun onwetendheid hebben de Grimaldi's Boccanegra's kind Amelia (dus Fiesco's kleinkind) geadopteerd nadat zij haar als wees in een klooster tegenkwamen. Ze hopen dat zij erfgenaam kan worden van de Grimaldi-familiebezittingen, aangezien hun zonen verbannen zijn. Amelia wacht op haar minnaar Gabriele Adorno ("Come in quest'ora bruna"). Als hij verschijnt waarschuwt ze hem voor de gevaren van de politieke samenzwering. De komst van de doge wordt aangekondigd. Amelia, die vreest dat ze gedwongen zal worden om met Paolo Albiani te trouwen, dringt er bij Adorno op aan haar vader om toestemming te vragen om met haar te trouwen. Deze stemt toe en onthult dat Amelia eigenlijk een arme vondelinge is. Wanneer Adorno zegt dat dit hem niets kan schelen, geeft Fiesco zijn zegen voor het huwelijk. Dan komt Boccanegra binnen. Hij vergeeft Amelia's verbannen broers. Desondanks weigert ze met Paolo te trouwen. Wanneer ze Simon Boccanegra vertelt over haar adoptie realiseert hij zich dat ze zijn lang verloren dochter is. Zij zijn vervuld van vreugde, maar besluiten hun ontdekking nog geheim te houden. Als Paolo vervolgens van Boccanegra te horen krijgt dat zijn voorgenomen huwelijk niet doorgaat is hij woedend. Hij besluit Amelia te ontvoeren.
Scène 2: De senaat De doge probeert de senaat over te halen geen oorlog aan te gaan met Venetië. Buiten schreeuwt een woedende menigte. Ze trekken Adorno naar voren als de moordenaar van Lorenzino, die geprobeerd heeft Amelia te ontvoeren in opdracht van een onbekend hooggeplaatst persoon. Adorno bekent, en wil ook Boccanegra te lijf gaan omdat hij denkt dat die de opdrachtgever is. Amelia weet dit echter te verhinderen ("Nell'ora soave"). Boccanegra laat Adorno in ieder geval voorlopig arresteren ("Plebe! Patrizi! Popolo!"). Hij vermoedt dat Paolo de persoon is die hiervoor verantwoordelijk is, en draagt deze op namens hem een banvloek over de onbekende opdrachtgever uit te spreken.
Tweede bedrijf Paolo bespreekt zijn plan om Boccanegra te vermoorden met Fiesco, maar die weigert mee te werken. Paolo maakt Adorno dan wijs dat Amelia de minnares is van de doge, in de hoop dat Adorno Boccanegra uit woede zal vermoorden. Net voordat Amelia binnenkomt barst Adorno in woede en jaloezie uit ("Sento avvampar nell'anima"). Adorno beschuldigt haar van ontrouw. Zij vertelt hem dat ze van hem houdt, maar verzwijgt dat Boccanegra haar vader is, vooral omdat Adorno's familie door de doge is vermoord. Adorno verstopt zich als Boccanegra binnenkomt. Amelia bezweert Boccanegra dat zij voor Adorno zou willen sterven. Boccanegra wil Adorno wel vergeving schenken. Hij drinkt een glas wijn waarin een slaapmiddel is gedaan en valt in slaap. Als Adorno vervolgens probeert hem te vermoorden houdt Amelia hem tegen. Boccanegra ontwaakt en onthult dat Amelia zijn dochter is. Adorno smeekt om vergeving ("Perdon, Amelia... Indomito") en belooft voor de doge te zullen strijden.
Derde bedrijf Boccanegra heeft zijn tegenstanders overwonnen. Paolo is ter dood veroordeeld omdat hij leiding gaf aan de opstand tegen de doge. Fiesco is uit de gevangenis vrijgelaten. Paolo vertelt Fiesco dat hij erin geslaagd is Boccanegra te vergiftigen. Fiesco confronteert Boccanegra, die stervende is, met de waarheid. Deze herkent nu zijn oude vijand, maar is gelukkig dat hij hem kan vertellen dat Amelia zijn kleindochter is. Fiesco voelt berouw en vertelt Boccanegra over het vergif. Adorno en Amelia, net getrouwd, vinden haar vader en grootvader die zich met elkaar verzoend hebben. Boccanegra vraagt Adorno hem op te volgen, en nadat de doge gestorven is roept Fiesco hem uit tot de nieuwe doge.
Geselecteerde opnamen JaarRolverdeling(Boccanegra, Maria, Adorno, Fiesco)Dirigent,operagezelschap en orkestLabel 1958Tito Gobbi,Victoria de los Ángeles, Giuseppe Campora,Boris ChristoffGabriele Santini,koor en orkest van het Teatro dell'Opera di RomaAudio-cd: EMI CDMB 63513 (Digitally remastered, 1990) 1973Piero Cappuccilli,Katia Ricciarelli,Plácido Domingo,Ruggero RaimondiGianandrea Gavazzeni,koor en orkest van de RCA Italiana Opera Audio-cd: RCA 1995Vladimir Chernov,Kiri Te Kanawa,Plácido Domingo,Robert LloydJames Levine,koor en orkest van de Metropolitan OperaDvd: Deutsche Grammophon 00440 073 0319
Externe links Libretto op www.giuseppeverdi.it “Simon Boccanegra” synopsis op de website van de Metropolitan Opera Aria’s en personages van “Simon Boccanegra” op aria-database.com
Categorie:Opera van Giuseppe Verdi