De Plompetoren was een toren die vanaf de middeleeuwen deel uitmaakte van de verdedigingswerken van de stad Utrecht.
Deze 12e-eeuwse tufstenen torenMogelijk al vanaf ca. 930 - Jacobus, Pieter Jan, Paul van Liender en de stad Utrecht. Topografische tekenaars uit de 18de eeuw. Catalogus tentoonstelling gemeentearchief (zonder datum). bevond zich in het noorden van de oude stad waar later de Plompetorengracht door de stadsmuur uitmondde in de verdedigingsgracht om de stad (Stadsbuitengracht).
Het bouwwerk werd 's nachts bewaakt door het gilde der marslieden (marktkooplieden). Vanaf 1391 veranderde de naam Marsluydentoorn in Plompetoren. Na 1470 werd de toren deels verhuurd als gevangenis.Jacobus, Pieter Jan, Paul van Liender en de stad Utrecht. Topografische tekenaars uit de 18de eeuw. Catalogus tentoonstelling gemeentearchief (zonder datum)
Bij de toren stonden aan weerszijden van de toegang tot de oostelijke binnenstadsgrachten nog de waltorens De Beer en vanaf omstreeks 1530L.C. van der Vlerk, blz. 87-89 tevens De Vos. Een verdere versperring van de toegang over het water daar vormde een neerlaatbaar hekwerk. Wegens het ontbreken van een goede fundering verzakte de toren.L.C. van der Vlerk, blz. 51 In 1757 werd de Plompetoren met drie verdiepingen verlaagd waardoor hij nog een derde van zijn hoogte behield.Struick, blz. 319
Toen vanaf de eerste helft van de 19e eeuw Utrecht sterk begon te groeien en de Nieuwe Hollandse Waterlinie bij de stad werd aangelegd, werd een groot deel van de oude vestingwerken van de stad gesloopt en ook de Plompetoren ondervond dit lot in 1832.
Bronnen thumb|280px|De verlaagde Plompetoren (rechts) in de stad kort voor de afbraak bij de toegang van de buitengracht naar de Plompetorengracht (ca. 1828, C. van Hardenbergh).Website van Het Utrechts Archief J.E.A.L. Struick (1968, 4e druk 1984), Utrecht door de eeuwen heen, Het Spectrum, Utrecht/Antwerpen L.C. van der Vlerk et al. (1983), Utrecht ommuurd, Kwadraat, Vianen,
Zie ook Plompetorenbrug
Noten
Categorie:Voormalig bouwwerk in Utrecht (gemeente) Categorie:Toren in Utrecht (gemeente) Categorie:Bouwwerk in Utrecht (Binnenstad)